Sardes’te 2,500 Yıllık Anıtsal Heykel Bulundu
Sardes Antik Kenti’nde bulunan 2,500 yıllık heykel, Anadolu arkeolojisi için önemli bir keşif olarak değerlendiriliyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen kazı çalışmaları, Manisa’nın Salihli ilçesindeki Sardes Antik Kenti’nde önemli bir bulguya imza attı. Kazılarda, genç bir erkeği betimleyen 2,500 yıllık anıtsal mermer heykel ortaya çıkarıldı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Sardes’te Anadolu arkeolojisine ışık tutacak eşsiz bir keşif! MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen genç erkek heykelini gün yüzüne çıkardık. 2,2 metre yüksekliğindeki bu mermer heykel, anıtsal boyutu ve iyi korunmuş yapısıyla dönemin heykeltıraşlık sanatının nadir örnekleri arasında yer alıyor. Roma Dönemi’nde sütunlu caddenin döşemesinde devşirme taş olarak kullanılan eser, yüzü aşağıya bakacak şekilde yerleştirilmesi sayesinde yüzyıllar boyunca önemli ölçüde korunmuş. Üzerindeki alışılmadık giysi detayları ise Lidya kültürünün izlerini taşıyor. Elinde bir meyve tuttuğu görülen heykel, dönemin Sardis’indeki yaşamı, inanç dünyasını ve kültürel etkileşimi anlamamıza katkı sağlayacak önemli veriler sunuyor. Titizlikle yürütülecek bilimsel inceleme ve konservasyon çalışmalarında, eserin yüzeyinde günümüze ulaşmış olabilecek boya izleri de araştırılacak. Çalışmaların tamamlanmasının ardından bu nadide eser Manisa Müzemizde ziyaretçilerle buluşacak. Bu kıymetli eserin gün yüzüne çıkarılmasına katkı sağlayan tüm ekiplere teşekkür ediyorum,” ifadelerini kullandı.
Heykelin, MÖ 470-450 yılları arasına tarihlendiği ve mevcut yüksekliğinin 2,2 metre olduğu belirlendi. Eser, iki büyük parça halinde bulundu; ancak ayakları ve bazı küçük parçalarının eksik olduğu tespit edildi. Roma Dönemi’nde Sardes’in girişindeki sütunlu caddenin döşemesinde devşirme taş olarak kullanılan heykelin, yüzü aşağıya gelecek şekilde yerleştirildiği anlaşıldı. Bu durum, eserin yüz hatları ve detaylarının yüzyıllar boyunca büyük ölçüde korunmasını sağladı.
Kazı çalışmaları sırasında heykelin çevresi dikkatle temizlendi ve uzman ekip tarafından güvenli bir şekilde kaldırıldı. Heykel, dik duruşu ve uzun saçlarıyla MÖ 6. yüzyıl örneklerini anımsatırken, yüz hatları ve anatomik detayları MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına işaret ediyor. Genç erkeğin üzerinde kalın bir himation, ince bir chiton ve bunların altında yatay çizgiler taşıyan farklı bir giysi bulunuyor. Bu giysi biçimi, Anadolu ve Yunanistan’daki benzer heykellerde görülmemekte olup, eserin yerel özelliklerini ve Lidya kültürüyle bağını ortaya koyuyor.
Heykelin sağ elinde, bir tanrıya ya da tanrıçaya adak olarak sunulmak üzere taşıdığı düşünülen bir meyve bulunuyor ve bu meyvenin ayva olabileceği üzerinde duruluyor. Eser, Sardes’in Ahameniş Pers İmparatorluğu’nun batı eyaletinin satrap başkenti olduğu döneme tarihleniyor. Anıtsal heykel, Ege’de gelişen klasik sanat anlayışı ile Lidya’nın giyim geleneklerini ve görsel dilini bir araya getirmesi bakımından dikkat çekiyor.
Akdeniz coğrafyasında erken dönemlere tarihlenen bu büyüklükte ve iyi korunmuş heykellere nadiren rastlanması, buluntunun Anadolu arkeolojisi açısından önemini artırıyor. Eserin, MÖ 5. yüzyılın başlarında Sardes’te yaşayan seçkin kesimin kültürü, inançları ve gündelik yaşamına ilişkin yeni veriler sunması bekleniyor. Antik Çağ’da bu tür mermer heykellerin çoğunlukla boyalı olduğu biliniyor. Uzun yıllar toprak altında kalan Sardes heykelinin yüzeyi ise kalın ve sert bir birikinti tabakasıyla kaplı bulunuyor.
Konservasyon ekibi, eserin üzerinde günümüze ulaşmış olabilecek pigmentlere zarar vermeden temizlik yapılması için kapsamlı bir bilimsel çalışma yürütecek. Antik polikrom heykel uzmanlarının da katkı sunacağı çalışmalar kapsamında heykelin yüzeyindeki ve çevresindeki toprakta bulunabilecek boya izleri incelenecek. Temizlik, bilimsel inceleme ve restorasyon işlemlerinin tamamlanmasının ardından eser, Manisa Müzesi’nde sergilenecek.
