Kadınlarda tütün kullanımı 17 yılda yüzde 35 arttı
Türkiye’de kadınlarda tütün kullanımı 2008-2025 döneminde yüzde 15,2’den yüzde 20,6’ya yükseldi. Erkeklerde oran yüzde 46’ya geriledi.
Sağlık Bakanlığı verileri ile Türkiye İstatistik Kurumunun 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarına göre, 15 yaş ve üzerindeki nüfusta tütün ürünü kullanımı erkeklerde yüzde 46, kadınlarda ise yüzde 20,6 olarak ölçüldü. Kadınlarda tütün kullanımı, 2008’deki yüzde 15,2 seviyesinden 2025’te yüzde 20,6’ya çıkarak 17 yılda yüzde 35 arttı.
Türkiye genelinde tütün ürünü kullanım oranı da aynı dönemde yüzde 31,2’den yüzde 33,2’ye yükseldi. Erkeklerde ise oran yüzde 47,9’dan yüzde 46’ya geriledi. Bu grupta kullanım oranı 2012’de yüzde 41,5, 2014’te yüzde 47,4 olarak kaydedilmişti.
Tütün kullanımı ciddi sağlık riskleri taşıyor
Tütün kullanımının dünyadaki kronik hastalıkların yaklaşık dörtte birinde ve akciğer kanserlerinin yüzde 90’ında etkili olduğu belirtiliyor. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 7 milyon kişi tütün kaynaklı nedenlerle yaşamını yitirirken, bu ölümlerin 1,6 milyonu pasif etkilenimle ilişkilendiriliyor.
Türkiye’de tütün nedeniyle her yıl yaklaşık 125 bin kişi hayatını kaybediyor. Bu ölümlerin yaklaşık 25 bininin pasif etkilenimden kaynaklandığı ifade ediliyor. 2024 verilerine göre tüm ölümlerin yüzde 67,3’ü; dolaşım, tümör ve solunum sistemi hastalıkları gibi sigarayla doğrudan ilişkili hastalık gruplarından oluştu.
Tütün dumanı, yalnızca ürün kullananları değil, aynı ortamda bulunan çocukları, gençleri, aileleri ve çalışanları da etkiliyor. Pasif maruziyetin kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi rahatsızlıkları ve akciğer kanseri başta olmak üzere ciddi sağlık sorunlarıyla bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Tütünle mücadele çalışmaları sürdürülüyor
Sağlık Bakanlığı tarafından il ve ilçelerde görevlendirilen Tütünle Mücadele Timleri ile Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri, toplumsal farkındalığı artırmayı ve sigarayı bırakmak isteyenleri sağlık çalışanlarıyla buluşturmayı amaçlıyor.
1 Eylül 2025’ten itibaren faaliyet gösteren timler, bugüne kadar 1 milyondan fazla kişiye ulaşarak pasif etkilenimin zararları konusunda bilgilendirme yaptı. Mobil polikliniklerde ise sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlara danışmanlık hizmeti verildi.
Dumansız Hava Sahası uygulaması kapsamında rehberlik, bilgilendirme, farkındalık ve denetim faaliyetleri de devam ediyor. Denetimlerin daha etkili ve standart biçimde yürütülmesi amacıyla iller arasındaki işbirliği artırılarak çapraz denetimler başlatıldı. Vatandaşlardan gelen bildirimler, tütün denetim ekipleri tarafından değerlendirilerek gerekli müdahaleler yapılıyor.
Çocuklar ve gençler için koruyucu eğitimler
2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı’nda çocukların ve gençlerin tütün ürünlerinden korunması ile bu ürünlere erişimlerinin engellenmesine yönelik hedefler yer alıyor.
Bu doğrultuda öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik koruyucu ve önleyici eğitimler; Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Sağlık Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler ve Gençlik ve Spor Bakanlığının işbirliğiyle yürütülüyor.
Üniversitelerde Dumansız Kampüs hedefi
Üniversitelerde ulusal ölçekte Dumansız Kampüs uygulamasının hayata geçirilmesi amacıyla Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve Yükseköğretim Kurulu işbirliğiyle kriterler, uygulama esasları ve rehber hazırlandı.
Uygulama kapsamında kampüslerde sigara bırakma hizmetlerinin yaygınlaştırılması, açık ve kapalı alanlardaki tütün ürünü kullanımının sınırlandırılması ve ürünlerin görünürlüğünün azaltılması hedefleniyor. Çalışmalarla, tütün endüstrisinin hedef kitlesi olduğu belirtilen gençlerin korunmasına yönelik önlemlerin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
