Gazze’de Ateşkesin İkinci Aşaması: Zorluklar ve Koşullar
Gazze’de ateşkesin ikinci aşaması, koşullar ve sahadaki zorluklar üzerine detaylı bir analiz.
14 Ocak akşamı, ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Gazze’deki ateşkesin ikinci aşamasının başladığını duyurdu. Ancak bu açıklamadan kısa bir süre sonra, 15 Ocak’ta İsrail, Gazze’de 11 Filistinliyi öldürdü. İlk aşaması Ekim 2025’te başlayan ateşkes anlaşmasının, İsrail tarafından 1244’ten fazla kez ihlal edildiği ve bu ihlaller sonucunda 1459 Filistinlinin yaşamını yitirdiği kaydedildi.
Witkoff’un açıklaması, Kahire’de Filistinli gruplarla yapılan görüşmelerin ardından, Gazze’yi yönetecek olan Filistin teknokratik komitesinin oluşturulmasıyla geldi. Mısır, Katar ve Türkiye’nin arabuluculuğunda, Filistin Yönetimi’nin eski bakan yardımcısı Dr. Ali Abdel Hamid Shaath’ın başkanlık edeceği 15 üyeden oluşan komitenin kurulması memnuniyetle karşılandı. Ancak bu yönetim, Trump liderliğindeki Barış Konseyi’ne bağlı olacak ve burada eski Birleşmiş Milletler Orta Doğu Barış Süreci Temsilcisi Nikolay Miladonov’un rol alacağı belirtildi.
Ateşkesin ikinci aşamasının başlaması, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun talebi olan Filistin direnişinin silahsızlandırılması şartı olmadan gerçekleşti. Arabulucular, ateşkesin ikinci aşamasının, İsrail hükümetinin tutumuna bağlı olmaması için önemli bir rol oynadı.
Filistinliler, Gazze’yi yönetecek teknokratik komiteyi, olağanüstü koşullar altında kendilerine dayatıldığı için ideal bulmuyor. Bu durum, İsrail’in Gazze’de halkın iradesine dayanmayan yönetim modellerini zorla dayatma girişimlerinin başarısızlığını gösteriyor. Ancak, Gazze’yi yönetecek bu komitenin kurulması, İsrail tarafından defalarca reddedildi. Netanyahu, çeşitli bahanelerle bu komitenin oluşumunu onaylamayı reddetti, asıl nedeni ise ateşkesin ikinci aşamasına geçişi engellemekti. Çünkü bu geçiş, ateşkesi istikrara kavuşturma fırsatını artırıyor ve İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarını kısıtlıyor.
Hamas ise, çeşitli teknokratik komite biçimlerine karşı esneklik gösterdi ve birçok adayı kabul etmeye istekli oldu. Ancak Hamas ve diğer Filistinli gruplar, bu komitenin kurulmasının, ateşkesin uygulanması ve Gazze’deki insani koşulların iyileştirilmesi açısından önemli bir adım olduğunun farkındalar.
Ateşkesin ikinci aşaması, Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi adı altında geçici bir teknokratik yönetimin kurulması ve kapsamlı yeniden inşa projeleriyle paralel bir silahsızlanma sürecinin uygulanması üzerine inşa edilecek. Ancak, silahsızlanmanın zorla uygulanmasının başarısız olacağına dair genel bir görüş var.
İkinci aşama için dört ana sütun belirlenmiş durumda: Gazze’nin teknokratik yönetimi, uluslararası istikrar gücünün oluşturulması, silahsızlanma ve yeniden inşa sürecinin başlatılması. Bununla birlikte, İsrail’in Gazze’den kademeli olarak çekilmesi gerekecek. Ancak İsrail, Gazze’nin doğusunda bir tampon bölge ve Refah uluslararası geçiş noktasının kontrolünü sürdürmekte ısrar ediyor.
Trump’ın hazırladığı 20 maddelik planın önemli bir noktası, Hamas’ın Ekim 2025’te bu plana yanıt vermeye hazır olduğunu belirtmesidir. Ancak Hamas, silahsızlanma konusunda herhangi bir taahhütte bulunmadı. İsrail ise, ikinci aşamanın silahsızlanmayı içermesi gerektiğini savunuyor.
Uluslararası istikrar gücünün konuşlandırılması konusunda da belirsizlikler devam ediyor. Bu güce katılacak ülkelerin niteliği konusunda anlaşmazlıklar var. Örneğin, İsrail Türkiye’nin bu güce katılımını reddediyor. Ayrıca, grubun misyonunun niteliği konusunda da farklı görüşler bulunuyor.
Witkoff’un yeniden inşa sürecini içerdiğini belirtmesine rağmen, İsrail Gazze’nin yeniden inşası için gerekli şartları kontrol etmeye devam ediyor. Yeniden inşaya başlamak için güvenlik ortamının sağlanması, malzemelerin girişinin kolaylaştırılması ve finansal kaynakların temin edilmesi gerekiyor. İsrail, Gazze’nin büyük bir kısmını işgal etmeye devam ediyor ve insani yardımların girişini yetersiz bir şekilde kontrol ediyor.
Son olarak, Barış Konseyi ve İsrail’in, Gazze Şeridi’ni yeniden inşa edebilecek bir komite olan Filistin teknokratik komitesini, en iyi ihtimalle güvenlik gerekliliklerini uygulamaya çalışan zayıf bir yapıya dönüştürmeye çalışacağı öngörülüyor. Bu noktada ABD’nin İsrail üzerindeki etkisi büyük önem taşıyor.
