Çocukluk lösemisi: Erken tanı tedavide başarıyı artırıyor
Çocukluk lösemisi belirtileri, tanı ve tedavi süreci hakkında bilgi veren Dr. Melek Erdem, erken başvurunun önemine ve güncel tedavilere dikkat çekti.
Çocukluk lösemisi, kemik iliğinde kan hücrelerini üreten hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkıyor. Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Melek Erdem, 3-8 Kasım Lösemi Haftası kapsamında hastalığın belirtileri, tanısı ve tedavisi hakkında bilgi verdi.
Kemik iliğinde oluşan anormal hücreler, alyuvar, akyuvar ve trombositlerin normal üretimini aksatabiliyor. Bu durum solukluk, halsizlik ve çabuk yorulmanın yanı sıra kolay morarma, burun veya diş eti kanaması ve ciltte kırmızı-mor noktaların görülmesine yol açabiliyor. Tekrarlayan ya da uzun süren ateş ve enfeksiyonlar, kemik veya eklem ağrıları, iştahsızlık, kilo kaybı, karında şişkinlik ve ağrısız lenf bezi büyümeleri de dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.
Dr. Erdem, kısa süreli ateş, yorgunluk veya iştahsızlığın tek başına lösemiye özgü olmadığını belirtti. Buna karşın durmayan kanamalar, çok sayıda açıklanamayan morluk, belirgin solukluk, nefes darlığı, sürekli kemik ağrısı, uzun süren ateş veya çocuğun genel durumunda belirgin bozulma görülmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı. Ateşle birlikte hızlı kötüleşme, bilinç değişikliği, nefes darlığı ya da ciddi kanama yaşanması durumunda ise acil değerlendirme yapılması gerekiyor.
Çocukluk lösemisi bulaşıcı değil. Hastalığın çocuklarda görülmesinin çoğu durumda çocuğun ya da ailenin yaptığı bir davranışla doğrudan ilişkilendirilemeyeceğini ifade eden Dr. Erdem, tanı sonrasında ailelerin kendilerini suçlamaması gerektiğini söyledi.
Çocukluk lösemisinde tedavi, hastalığın türüne ve çocuğun özelliklerine göre planlanıyor. Kemoterapi, özellikle akut lenfoblastik lösemi ve akut miyeloid löseminin tedavisinde temel yaklaşımı oluşturuyor. Tedavi; hastalığa göre remisyon indüksiyonu, pekiştirme veya yoğunlaştırma ve idame dönemlerinden oluşabiliyor. Merkezi sinir sistemini korumaya yönelik uygulamaların yanı sıra uygun hastalarda hedefe yönelik tedaviler, bağışıklık sistemini kullanan yöntemler, kök hücre nakli ve seçilmiş durumlarda radyoterapi de değerlendirilebiliyor.
Tedavi döneminde yeterli enerji ve protein alımı, çocuğun büyüme ve gelişiminin korunması açısından önem taşıyor. İştahsızlık, bulantı, ağız yaraları ve tat değişiklikleri beslenmeyi zorlaştırabildiği için çocuk onkoloji ekibindeki diyetisyenlerden destek alınması öneriliyor. Kemoterapi sırasında bağışıklık sistemi zayıflayabileceğinden el hijyenine dikkat edilmesi, hasta kişilerle yakın temasın azaltılması ve gıdaların güvenli hazırlanması gerekiyor.
Uzun süren tedavi, hastane yatışları ve okuldan uzak kalma çocuk ile aile üzerinde duygusal yük oluşturabiliyor. Bu nedenle psikolog, psikiyatrist, sosyal hizmet uzmanı, öğretmen ve sağlık çalışanlarının desteği tedavinin önemli bir parçası olarak görülüyor. Çocuğun yaşına uygun biçimde bilgilendirilmesi, oyun ve eğitim faaliyetlerinin mümkün olduğunca sürdürülmesi psikososyal açıdan önem taşıyor. Dr. Erdem, günümüzde çocukluk lösemisinin önemli bir bölümünün tedavi edilebilir olduğunu belirterek ailelere umut verdi.









