9 Eylül Tarihte Bugün: İzmir’in Kurtuluşu ve Önemli Olaylar
9 Eylül Tarihte Bugün: İzmir’in kurtuluşu, CHP’nin kuruluşu, Kuzey Kore’nin ilanı ve tarihe geçen diğer önemli olaylar kronolojik olarak burada.
9 Eylül Tarihte Bugün başlığında, Türkiye ve dünyada bu tarihte yaşanan önemli gelişmeleri kronolojik sırayla derledik. İzmir’in Yunan işgalinden kurtuluşu, Cumhuriyet Halk Partisi’nin kuruluşu, Kuzey Kore’nin ilanı ve tarihe geçen diğer olaylar 9 Eylül’ün öne çıkan başlıkları arasında bulunuyor. 9 Eylül aynı zamanda 9/9 tarihi nedeniyle Uluslararası Sudoku Günü olarak anılıyor.
Bugün doğan ve hayatını kaybeden tanınmış kişilerle birlikte, 9 Eylül’ün özel bir gün olup olmadığı ve bu tarihte hangi gelişmelerin yaşandığı da 9 Eylül Tarihte Bugün dosyasında yer alıyor.
Günün sözü: “Aşure günü, zerre kadar sadaka veren kimse, Uhud dağı kadar sevaba kavuşur.”
9 Eylül tarihinde yaşanan gelişmeler
MÖ 479: Antik Yunanistan’daki son büyük Yunan-Pers savaşlarından biri olan Platea Muharebesi gerçekleşti.
1543: Mary Stuart, henüz 9 yaşındayken İskoçya Kraliçesi olarak taç giydi.
1570: Lefkoşa, Türkler tarafından fethedildi.
1850: Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri’nin 31. eyaleti olarak kabul edildi.
1886: Bern Uluslararası Telif Hakları Konvansiyonu toplandı.
1892: Jüpiter’in beşinci uydusu Amalthea keşfedildi.
1914: İttihat ve Terakki Cemiyeti, Osmanlı hükümetince kabul edilen kapitülasyonların tamamını reddetti.
1921: Sakarya Savaşı sırasında Mustafa Kemal Paşa, bazı komutanlarla birlikte Yunan birliklerinin direncinin kırıldığı Polatlı’nın kuzeyindeki Zafertepe’ye giderek Yunan ordusunun durumunu inceledi.
İzmir’in kurtuluşu ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin kuruluşu
1922: Dumlupınar Meydan Muharebesi’nin ardından ilerleyen Türk ordusu, işgal altındaki İzmir’e girdi. Bu gelişmeyle İzmir’in Yunan işgalinden kurtuluş süreci tamamlandı. 9 Eylül, bu nedenle İzmir’in kurtuluş günü olarak kutlanıyor.
1923: Mustafa Kemal Atatürk tarafından Cumhuriyet Halk Partisi kuruldu.
1933: İzmir Enternasyonal Fuarı’nın temelini oluşturan 9 Eylül Panayırı, Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak tarafından ilk kez açıldı.
1940: Macar ordusu, Treznea Katliamı’nda 87 Rumen ve 6 Yahudiyi öldürdü.
1945: 1937-1945 yılları arasında süren Çin-Japon Savaşı sona erdi.
Kuzey Kore’nin kuruluşu
1948: Kim İl-sung, Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti adıyla Kuzey Kore’nin kuruluşunu ilan etti.
1955: Türk hükümeti, 6-7 Eylül Olayları sırasında zarar gören kişi ve kuruluşlara yardım edilmesine karar verdi.
1971: Boğaziçi Üniversitesi’nin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi.
1974: 11. Antalya Film Şenliği’nde Altın Portakal Ödülü, Ömer Lütfi Akad’ın yönettiği Düğün filmine verildi. Aynı yıl Keban Barajı ve Hidroelektrik Santrali hizmete açıldı. TRT’nin merkez ve bölge radyolarının birleştirilmesiyle TRT Radyo 1 ve TRT Radyo 3 oluşturuldu.
1982: Türkiye’nin Burgaz Konsolosluğu İdari Ataşesi Bora Süelkan, Ermeni kişiler tarafından öldürüldü.
1984: Türk sinema oyuncusu ve yönetmen Yılmaz Güney hayatını kaybetti.
1990’lardan günümüze 9 Eylül olayları
1991: Tacikistan Parlamentosu, ülkenin Sovyetler Birliği’nden bağımsızlığını ilan eden deklarasyonu yayımladı. Tacikistan, 2 Mart 1992’de Birleşmiş Milletler üyeliğine kabul edildi. Aynı yıl Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu yeniden faaliyete geçti.
1992: İspanya, Katalonya bölgesinin özerkliğini tanıdı.
1993: İsrail ile Filistin Kurtuluş Örgütü birbirlerini tanımayı kabul etti. Aynı tarihte Dinç Bilgin tarafından kurulan atv, deneme yayınlarının ardından normal yayına geçti.
1995: Türkiye Güzeli Yeşim Palandüz, Dünya Güzeli seçildi.
2001: Türkiye’de düzenlenen Avrupa Şampiyonası’nda A Milli Erkek Basketbol Takımı, “12 Dev Adam” adıyla ikinci oldu.
2004: Endonezya’nın başkenti Cakarta’daki Avustralya Büyükelçiliği önünde bomba patladı. Saldırıda 10 kişi yaşamını yitirdi.
2009: İstanbul’da son 80 yılın en yüksek yağışı yaşandı. Su baskınları can kayıplarına ve büyük çaplı maddi hasara yol açtı.
2010: Amerika Birleşik Devletleri’nin Kaliforniya eyaletine bağlı San Bruno’da doğal gaz hattı patladı. Patlama, yaklaşık 300 metre yüksekliğinde bir alev duvarı oluşturdu.
2011: Gaziantep’te Zeugma Müzesi açıldı. Müze, dünyanın en büyük mozaik müzesi unvanıyla hizmete girdi.
2012: Londra Paralimpik Oyunları sona erdi. Türkiye organizasyonu 1 altın, 5 gümüş ve 4 bronz olmak üzere toplam 10 madalyayla tamamladı.
2013: Alkollü içkilerin perakende satışının 22.00 ile 06.00 saatleri arasında yapılamamasını öngören düzenleme yürürlüğe girdi.
2024: Diyarbakır’ın Bağlar ilçesine bağlı Tavşantepe Mahallesi’nde 19 gündür kayıp olan 8 yaşındaki Narin Güran’ın cenazesi ailesine teslim edildi ve Tavşantepe Mahallesi Mezarlığı’na defnedildi.
2025: Yurt dışına çıkış harcı 1000 TL olarak belirlendi. Daha önce 2024’te 500 TL olan harç, Ocak 2025’te 710 TL’ye yükseltilmişti. Cumhurbaşkanı Kararı’nın Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla yeni tutar yürürlüğe girdi.
Eylül ayı takvimi
Eylül ayı 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29 ve 30. günlerden oluşuyor.