İspanya Meclisi konut krizi kararnamelerini reddetti

İspanya Meclisi, kiracılara destek ve tahliyelerin durdurulmasını öngören konut krizi kararnamelerini reddetti. Erken seçim ihtimali güçlendi.

İspanya hükümetinin konut krizine karşı hazırladığı iki kararname, ana muhalefetteki Halk Partisi (PP), aşırı sağcı Vox ve Katalonya İçin Birlik (Junts) partisinin oylarıyla Meclis’ten geçemedi. Bakanlar Kurulu tarafından 29 Eylül’de kabul edilerek yürürlüğe giren düzenlemeler, yalnızca iki gün sonra yapılan oylamayla geçersiz kaldı.

Mecliste 350 milletvekilinin katıldığı oylamada ilk kararname 178’e karşı 172 oyla, ikinci kararname ise 184’e karşı 166 oyla reddedildi. Son bir yıldır hükümete dışarıdan verdiği desteği geri çeken Junts, konut düzenlemelerinde de sol koalisyonun yanında yer almadı.

Junts Meclis Sözcüsü Miriam Nogueras, düzenlemelerin konut alımında spekülasyona ve insanların evlerinden çıkarılmasına engel olmayacağını savundu. Konut Bakanı Isabel Rodriguez ise kararların reddedilmesinin kazananı olmadığını, asıl kaybedenin demokrasi ve çözüm bekleyen İspanyollar olduğunu söyledi.

Başbakan Pedro Sanchez de oylama öncesinde yaptığı konuşmada, yüksek kiralarla mücadele eden ailelerin, ev sahibi olamayan gençlerin ve tahliye tehdidi yaşayan yaşlılarla çocukların dikkate alınması çağrısında bulundu.

Reddedilen ilk kararname, 31 Aralık 2028’den önce sona erecek kira sözleşmelerinin iki yıl uzatılmasını, zorunlu tahliyelerin 2030’a kadar durdurulmasını ve sezonluk kiralarla oda kiralamalarına yeni kurallar getirilmesini öngörüyordu. Ayrıca belirli bölgelerde kira artışlarının sınırlandırılması ve yüksek riskli yatırım fonlarının 2028’e kadar konut satın almasının yasaklanması planlanıyordu.

İkinci düzenleme ise kira sözleşmelerinin, tüketici fiyat endeksine bağlı artışlarla otomatik ve süresiz biçimde yenilenmesini içeriyordu. Bu uygulamayı kabul etmeyen ev sahiplerinin kiracılara tazminat ödemesi de tasarıdaki hükümler arasında yer alıyordu.

Kararnamelerin reddedilmesi, İspanya’daki siyasi belirsizliği artırdı. Başbakan Sanchez’in konut krizi konusunda diğer partilerle uzlaşamaması nedeniyle erken seçim kararı alabileceği belirtilirken, Sosyalist İşçi Partisi’nin üst düzey yöneticileri mevcut koşullarda erken seçimin kaçınılmaz olduğunu savundu. İspanyol basınında seçimlerin 29 Kasım’da yapılabileceği iddia edildi.

Oylama sırasında Meclis çevresinde de protestolar düzenlendi. Güvenlik önlemleri altında gerçekleşen gösterilerde konut krizine acil çözüm bulunması ve genel grev çağrıları yapıldı. Madrid’deki Sol Meydanı’nda 26 Eylül’den bu yana çadır kuran yüzlerce kişinin eylemi sürerken, Kiracı Sendikaları Konfederasyonu kampın sona ermesinin ardından ülke genelindeki büyük şehirlerde yeni gösteriler yapılacağını açıkladı.

Son dönemde krizin sembolü haline gelen 87 yaşındaki Mari Carmen’in, 70 yıldır kiracı olarak yaşadığı evden mahkeme kararı ve polis zoruyla çıkarılması kamuoyunda büyük tepki yaratmıştı. Halen kontrol amacıyla hastanede bulunan Carmen’in, Madrid Belediyesi, avukatı ve Urbangestion adlı emlak yatırım şirketi arasında varılan anlaşma uyarınca taburcu olduktan sonra evine dönmesi bekleniyor. Anlaşmaya göre sekiz yıllık yeni kira sözleşmesi imzalayan Carmen, kira bedeli olarak emekli maaşının yüzde 30’unu ödeyecek.

İspanya’da konut fiyatlarının 2025’te bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 13 artması, 3,5 milyondan fazla boş konut bulunması, inşaat maliyetlerinin yükselmesi, turistik kiralamaların yaygınlaşması ve sosyal konut stokunun düşük kalması krizin başlıca nedenleri arasında gösteriliyor. Yargı Genel Konseyi verilerine göre 2025’te 18 bin 317’si kira davalarına ilişkin olmak üzere toplam 24 bin 540 tahliye gerçekleşti.

Sivil toplum kuruluşları, aşırı konut maliyetinin 6,8 milyon kişiyi etkilediğine dikkat çekiyor. En düşük gelir grubundaki hanelerin beşte birinin gelirlerinin yüzde 70’inden fazlasını kiraya ayırdığı belirtilirken, gençlerin aile evinden ayrılma yaşı İspanya’da 30,2 olarak hesaplanıyor. Ulusal İstatistik Enstitüsüne göre 26-34 yaş grubundaki gençlerin yüzde 47,3’ü hâlâ ebeveynleriyle yaşıyor.