Yaşlılara Saygı, Toplumun Geleceğine Tutulan Aynadır

Diyanet İşleri Başkanı Safi Arpaguş, yaşlılara saygı ve vefanın toplumların medeniyet düzeyini gösterdiğini belirterek önemli mesajlar verdi.

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş, Diyanet Aylık Dergisi’nin Eylül 2026 sayısında yayımlanan “Bereket Kapımızı Açık Tutanlar” başlıklı yazısında yaşlılara gösterilen vefa ve saygının toplumsal hayat açısından taşıdığı önemi değerlendirdi.

Yaşlılığın yalnızca hayatın ilerleyen bir dönemi olmadığını, aynı zamanda derin bir tecrübe ve bilgelik birikimini temsil ettiğini ifade eden Arpaguş, yaşlıların geçmişin hafızası ve geleceğin yol göstericisi olduğunu belirtti. Ona göre, yaşlıların bakışlarındaki anlamı, ellerindeki yaşam izlerini ve sözlerindeki hikmeti fark edebilenler, onlardan önemli hayat dersleri çıkarabilir.

İnsanın hayatındaki her dönemin kendine özgü bir değer taşıdığını kaydeden Arpaguş, çocukluğu saflık ve masumiyetle, gençliği güç ve dinamizmle, yaşlılığı ise tecrübe ve olgunlukla ilişkilendirdi. Kur’an-ı Kerim’de doğumdan yaşlılığa uzanan sürecin ilahi kudretin göstergelerinden biri olarak sunulduğunu belirten Arpaguş, Rûm suresinin 54. ayetinde insanın güçsüzlük, güç, yeniden güçsüzlük ve yaşlılık aşamalarından geçtiğinin bildirildiğini hatırlattı.

Arpaguş, Kur’an-ı Kerim’in özellikle yaşlılık dönemine ulaşan kişilere karşı hassas ve saygılı davranılmasını emrettiğini vurguladı. İsrâ suresinin 23 ve 24. ayetlerinde anne babaya yönelik tutumun açık biçimde ortaya konulduğunu belirten Arpaguş, evlatların yaşlı anne babalarına şefkat, merhamet ve tevazuyla yaklaşması gerektiğini ifade etti. Ayetlerdeki “kol kanat germek” ifadesinin de yavrusunu koruyan kuş örneği üzerinden güçlü bir merhamet ve himaye anlamı taşıdığını kaydetti.

İslam anlayışında yaşlılara saygı ve küçükler için merhametin temel ahlaki ölçüler arasında yer aldığını belirten Arpaguş, Hz. Muhammed’in “Küçüğümüze merhamet etmeyen, büyüğümüze saygı göstermeyen bizden değildir” hadisini bu yaklaşımın önemli bir göstergesi olarak aktardı.

Hz. Peygamber’in sözleriyle olduğu kadar uygulamalarıyla da topluma örnek olduğunu ifade eden Arpaguş, cemaatle namaz kıldırırken yaşlıların durumunu gözettiğini, ihtiyaçlarıyla ilgilendiğini, görüş ve tecrübelerine değer verdiğini belirtti. Arpaguş ayrıca Hz. Muhammed’in topluluk içinde yaşlılara öncelik verdiğini, hastalandıklarında onları ziyaret ettiğini ve kendilerine yönelik saygısızlıklara karşı çıktığını kaydetti.

İslam medeniyetinde yaşlıların hiçbir zaman bir yük olarak görülmediğini dile getiren Arpaguş, Asr-ı saadetten günümüze uzanan süreçte yaşlıların toplum içinde saygın bir yere sahip olduğunu belirtti. Evlerin en huzurlu ve seçkin bölümlerinin yaşlılara ayrıldığını, onların yanında gösterilen edebin ise kişinin karakter ve olgunluğunun göstergesi kabul edildiğini söyledi.

Türk-İslam medeniyetinde yaşlılar için kullanılan “ihtiyar” kelimesinin de anlamlı olduğunu belirten Arpaguş, bu ifadenin yaşlıların birikimine, tecrübesine ve manevi olgunluğuna duyulan güveni yansıttığını ifade etti. Yaşlıların aile içi meselelerden toplumsal sorunlara, nesillerin eğitiminden devlet işlerine kadar pek çok konuda görüşlerine başvurulan bilge kişiler olarak kabul edildiğini aktardı.

Arpaguş, yaşlıların varlığının geçmiş ile gelecek arasında bağ kurmanın yanı sıra ilahi rahmet, bereket ve huzura ulaşmak için de önemli bir imkân olduğunu belirtti. Ancak modern dönemde insanların değerinin çoğu zaman ekonomik katkıları üzerinden ölçüldüğünü, bireysellik ve faydacılığı merkeze alan anlayışın yaşlıları toplumsal hayatın dışına ittiğini kaydetti.

Bu yaklaşımın yaşlıların kendilerini yük gibi hissetmelerine ve yalnızlığa sürüklenmelerine yol açtığını belirten Arpaguş, bunun aynı zamanda toplumların kendi hafızalarından ve medeniyet köklerinden uzaklaşması anlamına geldiğini ifade etti. Müslümanların bu anlayışa karşı Kur’an ve sünnetin insana verdiği değeri yeniden hatırlaması gerektiğini vurguladı.

Bugünün bereketini korumanın ve geleceğin huzurlu toplumunu kurmanın, geçmişin mirasına ve bu mirası taşıyan yaşlılara gereken hürmeti göstermekle mümkün olacağını belirten Arpaguş, “Bir toplumun yaşlılarına gösterdiği tavır, yarın o toplumun kapısını çalacak olan mukadderatın aynasıdır” değerlendirmesinde bulundu.

Diyanet İşleri Başkanı Arpaguş, yazısının sonunda şu hadise yer verdi: “Bir genç, ihtiyar bir kimseye yaşından dolayı hürmet ederse Allah da ona, yaşlılığında kendisine hürmet edecek birisini hazırlar.”

Kaynak: Prof. Dr. Safi Arpaguş, “Bereket Kapımızı Açık Tutanlar”, Diyanet Aylık Dergi, Eylül 2026.

Kaynak: Prof. Dr. Safi Arpaguş, “Bereket Kapımızı Açık Tutanlar”, Diyanet Aylık Dergi, Eylül 2026.