Gençlerde Uyku Sorunlarına Sabah Güneşi Çözümü
Türk Uyku Tıbbı Derneği Başkanı, gençlerdeki uyku sorunlarına sabah güneşinin faydalarını vurguladı.
Türk Uyku Tıbbı Derneği Başkanı Prof. Dr. Zeynep Zeren Uçar, son yıllarda gençler arasında uyku düzensizliklerinin yaygınlaştığını ifade etti. Uçar, “Sabah güneşi, uyku sorunu yaşayan gençler için kritik bir unsur. Güneş, adeta bir ilaçtır,” dedi.
Aynı zamanda Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tıp Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapan Uçar, düzensiz yaşam tarzlarının bireylerin uyku saatlerini olumsuz etkilediğini belirtti. Özellikle gençlerin sıkça karşılaştığı bu sorun, sosyal ve biyolojik saat arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanıyor. Bu duruma “sosyal jetlag” adını verdiklerini söyleyen Uçar, gençlerin geç saatlerde yatıp, günlerinin büyük bir kısmını uykuda geçirdiklerini vurguladı.
Uçar, “Gençler geç yatıp, geç kalktıkları için gündüzleri normal yaşamlarını sürdüremiyorlar. Okul ve iş hayatları olumsuz etkileniyor. Bu durum, gizli bir tehlike olarak karşımıza çıkıyor. Gece geç saatlere kadar uyanık kaldıkları için bedenleri ve zihinleri yeterince dinlenemiyor. 16-22 yaş arasındaki gençlerin yüzde 30 ila 40’ında bu tür uyku sorunları gözlemleniyor,” şeklinde konuştu.
Sosyal jetlag yaşayan bireylerin uyku saatlerinin değişmesi nedeniyle, yatağa girmelerine rağmen uykuya dalamadıklarını belirten Uçar, hastaneye başvuran birçok gencin akşam saat 23.00’te yatağa girmesine rağmen, geç saatlerde uyuyabildiğini aktardı. Uçar, “Ertesi gün geç saatlerde uyanıyorlar. Bu durum, zamanla beyinlerindeki uyku saatini bozuyor. Vücudun melatonin salgılama saatleri de etkileniyor ve bu bir kısır döngü haline geliyor. Kişi normal sosyal hayatını sürdüremiyor, iş hayatında zorlanıyor ve arkadaş çevresinden uzaklaşıyor. Gece geç saatlerde daha fazla mavi ışığa maruz kalıyorlar. Uyuyamadıkça daha fazla tablete bakıyor, televizyon izliyorlar,” ifadelerini kullandı.
Uçar, sosyal jetlag’ın tedavi edilebilir bir durum olduğunu vurguladı. Uyku tedavisinin genellikle 4-6 hafta sürebileceğini belirten Uçar, uyku saatlerinin düzenlenmesi ve uyku ortamının iyileştirilmesi gerektiğini ifade etti. “Gençlerin en geç saat 23.00’te uyumalarını, sabah ise 07.30 veya 08.00’de kalkmalarını öneriyoruz. Eğer yatağa yattıklarında uyuyamazlarsa, 15 dakika içinde kalkıp kitap okumaları veya müzik dinlemeleri gibi rahatlatıcı aktiviteler yapmaları faydalı olacaktır. Ayrıca, 21.00’den sonra mavi ışığa maruz kalmamaları, evdeki ışıkların gün ışığına çevrilmesi ve ışık seviyesinin azaltılması gerekiyor. Gündüz vakit geçirmeleri de önemli,” dedi.
Uçar, sabah güneşinin gençler için hayati bir öneme sahip olduğunu vurgulayarak, “Güneş, tek başına bir ilaçtır. Sabah saat 11.00’e kadar yarım saat bile güneş ışığına maruz kalan bireylerin akşam saat 21.00’den sonra melatonin hormonları daha rahat salgılanır. Ancak sabah güneşi olmadan melatonin salgısı gecikir, bu da uyku düzenini olumsuz etkiler,” şeklinde konuştu.
Sosyal jetlag yaşayan 20 yaşındaki Batuhan Bulut, trafik kazası sonrası hayatının değiştiğini ve uyku sorunları yaşadığını belirtti. Son bir aydır uyku düzeninin bozulduğunu ifade eden Bulut, “Sabah 6’da yatıyorum, 16.00’da kalkıyorum. Düzenim yok, hayatım yok. Gündüzleri uyuyorum. Arkadaşlarımla vakit geçirmeyi özlüyorum,” dedi.
