ABD ve İran Hürmüz Boğazı’nda Müzakerelere Başladı

ABD, İran’dan Hürmüz Boğazı’nın açık olduğunu ve ticari gemilere ateş açmayı durduracağını talep ediyor.

ABD, 11 Temmuz Cumartesi günü Umman’da gerçekleştirilecek müzakerelerde İran’dan Hürmüz Boğazı’nın açık olduğunu duyurmasını ve ticari gemilere ateş açmayı durduracağına dair bir taahhütte bulunmasını talep ediyor. Medyada yer alan haberlere göre, Tahran, Başkan Donald Trump’ın danışmanlarına gemilere ateş açmanın bir hata olduğunu kabul ederken, sorumluluğu ülke içindeki kontrolsüz bir gruba yükledi.

Trump, Beyaz Saray’ın ateşkese aykırı olarak değerlendirdiği Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmalara rağmen tarafların müzakereleri sürdürme konusunda anlaştığını açıkladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, X platformunda ülkesinin ateşkese ilişkin sözünü tuttuğunu belirterek, ABD’nin anlaşmayı ihlal ettiğini ifade etti. Geçtiğimiz Haziran ayında ABD ve İran, ticari gemilerin güvenli geçişini de içeren bir ateşkes anlaşması imzalamıştı.

ABD’li üst düzey yetkililere göre, Tahran, sertlik yanlısı bir grubun müzakereleri sabote etmek amacıyla ticari gemilere ateş açtığını belirtti. Bir yetkili, İranlıların masaya geri dönerek hata yaptıklarını kabul ettiklerini ve görüşmelere devam etme isteğini dile getirdiklerini aktardı. Cumartesi günkü müzakerelere ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Ortadoğu konularında önemli rol oynayan özel temsilci Steve Witkoff ile Trump’ın damadı Jared Kushner’in katılması bekleniyor. Arakçi’nin de görüşmelere katılması planlanıyor.

10 Temmuz Cuma günü yapılan bir brifingde, ABD’li yetkililer, bölgesel arabulucular aracılığıyla Tahran yönetimine Hürmüz Boğazı’nın açık olduğunu ve ticari gemilere ateş açılmayacağını ilan eden bir açıklama talebinin iletildiğini bildirdi. Reuters’a konuşan bir yetkili, İran’ın bu açıklamayı yapmaması durumunda olumsuz sonuçlarla karşılaşabileceğini ifade etti. Beyaz Saray, ayrıca İran’ın gemilere ateş açmanın bir hata olduğunu kabul etmesini istiyor.

Bu arada, Katar’dan bir heyet, gerilimi azaltmak ve Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüseferi kolaylaştırmak amacıyla 10 Temmuz Cuma günü İran’a gitti. Trump, aynı gün Truth Social’da yaptığı paylaşımda, İran İslam Cumhuriyeti’nin kendilerinden görüşmeleri sürdürmelerini istediğini belirtti ve ABD’nin ateşkesin sona erdiğini açıkça bildirdiğini vurguladı.

Cumartesi günü erken saatlerde Trump, İran’ın kendisine suikast planladığı yönündeki haberlere de yanıt verdi. Truth Social’da yaptığı paylaşımda, böyle bir saldırıya karşılık olarak ABD ordusunun ülkenin tüm bölgelerini yok edeceğini söyledi. Wall Street Journal ve diğer medya kuruluşları, bu hafta İsrail’in Washington’a İran’ın ABD başkanına suikast düzenlemeye yönelik bir plan hazırladığına dair istihbarat paylaştığını bildirdi. İran’ın eski dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in cenazesinde de Trump’ın ölümüne yönelik çağrılar yapıldı.

Bu hafta Körfez bölgesinde çatışmaların başlamasının ardından, 10 Temmuz Cuma günü yeni bir saldırı haberi gelmedi. Bu gelişme, ABD ve İran arasında Haziran ayında imzalanan geçici anlaşmadan bu yana yaşanan en ciddi karşılıklı saldırıların ardından geldi. Hafta içinde ABD’nin önerdiği rota üzerinden Umman sularında seyreden üç gemi vuruldu. İran ise güvenli geçişin kendi karasularından geçen ayrı bir rota olduğunu defalarca dile getirdi.

ABD ile İran, ateşkesi uzatmayı ve tüm cephelerdeki çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan ikili ilişkilerde ilerleme kaydetmişti. Anlaşmanın bir parçası olarak İran ve Umman, diğer Körfez ülkeleriyle birlikte boğazın gelecekteki yönetimi ve denizcilik hizmetleri üzerine görüşmeler yapacak. Çatışma sırasında İran, boğaz üzerindeki egemenliğini vurgulamaya çalışarak, güvenli geçiş izinlerini yöneteceğini belirttiği ‘Basra Körfezi Boğaz İdaresi’ni kurmayı planladığını ifade etti. İran’ın Fars haber ajansı, yeni anlaşma kapsamında boğazın nihayetinde Umman ile koordinasyon içinde İran tarafından yönetileceğini ve gemilerin su yolunu kullanması karşılığında olası hizmet ücretlerinin de dahil olabileceğini bildirdi.