Anadolu’nun Kadim Sesleri: Kederden Keyif Devşirmek

Asım Keser’in ‘Kederden Keyif Devşirmek’ adlı eseri, Anadolu’nun kadim hafızasını Meşşedi karakteri aracılığıyla günümüze taşıyan dikkat çekici bir anlatı sunuyor. Eser, edebi derinliği ve okur açısından sunduğu zorlukları ele alıyor.

Sevgili dostum Abuzer’in tavsiyesi sayesinde bu kitaptan haberdar oldum ve onu edinmek için sabırsızlandım. Asım Keser’in ‘Antik Âlemden Modern Zamanlara Bir Anadolu Güzellemesi’ adlı eserini öyle bir anlattı ki, kitabı almak kaçınılmaz hale geldi. Sipariş vermeyi düşünürken, kardeşi kitabı masama getirdi. Bu hoş sürprizle birlikte heyecanla sayfalarını karıştırmaya başladım. Dört Mevsim Yayınları tarafından 2025 yılında yayımlanan bu eserle geç kalmamıştım; aksine, onunla tam zamanında tanıştım.

Uzun cümlelerin tadını bu kitapla yeniden yaşadım. Eser, adeta bir şiir gibi akıyor. Meşşedi’yi anlatırken içimi bir hoşluk kapladı. Kendimi 21. yüzyıl Türkiye’sinde değil, geçmiş yüzyılların kadim zamanlarında, antik çağın gizemli metinleri arasında dolaşıyormuş gibi hissettim. Karşımdaki anlatı, eski ama zamansız bir derinlik taşıyordu.

Eser, sesiyle, sazıyla, avazıyla bu toprakları şekillendiren âşıklara, ozanlara ve dervişlere ithaf edilmiş. Sıklıkla karşılaştığım şu cümle beni derinden etkiledi: “Burası dünya, hüzün esas, neşe istisna idi.” Bu his, geçmişte olduğu gibi bugün de geçerliliğini koruyor. Yunus Emre’nin “Bu dünya bir penceredir, her gelen baktı geçti.” dizesi, bu duygunun kadim bir yansıması değil mi? Meşşedi, yazma serüvenini mahcup bir bilgelikle anlatıyor: “İlk kitabımız İkra/Oku, İncil sev, Hz. Mevlana da Mesnevi’de Bişnev/Dinle diyor. Yani bizim öğretimizde illa yaz diyen yoktu.” Yazmayı hafife alıyormuş gibi görünse de, Anadolu’nun kelâmını ve kılamını harmanlayarak, adeta içine üfleyerek yazıyor. Metinler, hatırat gibi görünse de çoğu, bu topraklarda birebir yaşanmışlıkların izlerini taşıyor.

İbn-i Haldun’un “geçmişle gelecek suyun suya benzemesi gibidir” düşüncesini hatırlatarak zamanla iç içe geçiyor. Meşşedi, genci, yaşlıyı, zengini, fakiri bir araya topluyor. Adıyaman tütününden sardığı cigarayı iki nefes çekip dumanını Ağrı’nın karlı zirvelerine üflüyor. Hikaye anlatmakla kalmıyor; yaşanmışlıkları da detaylı bir şekilde aktarıyor. Cümleler uzadıkça uzuyor, kelimeler şekerin suda erimesi gibi eriyip okuyucuyu adeta büyülüyor.

Anlatı, zaman zaman hikaye ve roman havasına bürünüyor; bazen de türkü olup yanıyor. “Sesimizin tınısı, canımızın sızısındandı. Sesimiz de bağrımız da yanıktı bizim. Ondandı ki bizde türkü söylenmez, yakılırdı…” derken Anadolu’nun kaderle keder arasındaki ince çizgisi belirginleşiyor.

Meşşedi’nin hafıza haritası oldukça geniş. Ağrı Dağı’ndan Nuh’un Gemisi’ne; Demokritos’tan Bebel García’ya; Diyojen’den Hüseyin bin Ali’ye; “Berlin’de Hâkimler Var” sözüyle hafızalara kazınan II. Friedrich’e kadar uzanıyor. Bu genişlik, metne ansiklopedik bir yük değil; bilakis irfanî bir derinlik kazandırıyor. Osmanlı Türkçesi’nin zarafeti, Kürtçe’nin yakıcı feryadı, Azerice’nin mihriban ezgileri aynı potada eriyor.

Bununla birlikte, eserin dili günümüz okurları için zorlu bir deneyim sunuyor. Başlıklar uzun, eski kelimeler yoğun, cümleler neredeyse paragraf boyutunda. Dipnotlar yardımcı olsa da, metin bütüncül bir okuma talep ediyor. Bu durum, belli bir damak tadına sahip orta ve ileri yaş okurlara hitap ederken, genç kuşağın metne yaklaşımını zorlaştırıyor.

Belki daha sade bir baskı, daha derli toplu başlıklar ve yeni bir tasarım, eserin okur kitlesini genişletebilir. Tabii ki yeni baskıların güçlü tanıtımı da bu değerli metnin daha fazla kişiye ulaşmasını sağlayacaktır.

Sonuç olarak, antik zamandan modern zamanlara uzanan Anadolu Güzellemesi, yazarıyla özdeşleşen Meşşedi karakteri üzerinden Anadolu’nun menkıbemsi hafızasını günümüze taşıyan, hüzünden keyif devşiren bir eser. Kusurlarıyla birlikte sahici, ağır ama derin, zor ama lezzetli bir metin. Anadolu’yu bu içli ve kadim sesle dinlemek isteyenler için dikkate değer bir kitap.

Bir Anadolu Güzellemesi
Asım Keser
Dört Mevsim Kitap
200 s.
2025