TİHEK’te Başvuru Süreçlerinde Önemli Değişiklikler
TİHEK yönetmeliğinde yapılan değişiklikler, başvuru kabul süreçlerini köklü bir şekilde değiştirdi. Yeni düzenlemeler neler?
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) yönetmeliğinde gerçekleştirilen güncellemeler, başvuru kabul süreçlerini köklü bir biçimde değiştirdi. 30 Ocak 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme ile, yargıya intikal etmiş uyuşmazlıklarda beyan zorunluluğu getirildi ve incelenemezlik kriterleri genişletildi.
2017 yılından bu yana uygulanan usul ve esaslarda yapılan bu değişiklikler, hem TİHEK üyelerinin göreve başlama şekillerini hem de vatandaşların başvurularının sonuçlarını doğrudan etkilemektedir. Yeni yönetmelik ile birlikte, kurul üyeleri ilk toplantıda tarafsızlık ve adalet anlayışı içinde görev yapacaklarına dair ‘namusum ve şerefim üzerine’ yemin ederek göreve başlayacaklar. Bu, daha önceki uygulamalara ek olarak resmi bir yemin töreninin de eklenmesi anlamına geliyor.
Başvuru süreçlerine getirilen bir diğer önemli değişiklik ise, yargı organları tarafından verilmiş kararların başvuru sürecinde sunulmasının zorunlu hale gelmesidir. Önceki yönetmelikte bu durum açıkça belirtilmemişti. Artık, başvurunun konusu ile ilgili bir yargı kararı varsa, taraflardan bu kararın örneği talep edilecektir. Bu düzenleme, mükerrer başvuruların ve yargı ile çelişen süreçlerin önüne geçmeyi amaçlamaktadır.
Yönetmelikteki en dikkat çekici değişikliklerden biri de, ‘incelenemezlik’ kriterlerinin genişletilmesidir. TİHEK, ön inceleme aşamasında daha fazla başvuruyu reddedebilecek. Kurumun görev alanına girmeyen yasama ve yargı yetkilerinin kullanılmasıyla ilgili işlemler artık doğrudan incelenemez sayılacak. Ayrıca, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kararları ile Anayasa’nın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler hakkında TİHEK’in inceleme yapma yetkisi kalmamıştır.
Başvuran kişinin ayrımcılık yasağı ihlalinden bizzat zarar görmüş olması şartı da daha net bir biçimde ifade edilmiştir. Zarar görmeyen bireylerin başvuruları ön incelemede reddedilecektir. Yeni yönetmelik, bürokratik süreçleri sadeleştirerek karar alma mekanizmalarını hızlandırmayı ve yetki alanlarını daha belirgin bir şekilde sınırlamayı hedeflemektedir.
Bu kapsamda, bazı maddelerin yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte, TİHEK’in karar alma süreci daha etkin hale getirilecektir. 30 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete’de yer alan düzenlemeler, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun işleyişini önemli ölçüde etkileyecek.
