Ortadoğu’daki Gerilim Küresel Piyasalarda Sarsıntıya Neden Oldu

Ortadoğu’daki gerilim, küresel piyasalarda dalgalanmalara yol açtı. Hisse senetleri ve petrol fiyatları etkileniyor.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği askeri saldırılar, bölgedeki çatışma risklerini artırırken, küresel piyasalarda da önemli dalgalanmalara yol açtı. 28 Şubat’ta başlayan bu saldırılar, Tahran ile Washington yönetimleri arasında devam eden müzakerelere rağmen gerçekleşti.

İran, saldırılara karşılık vererek, özellikle ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi bölge ülkelerine yönelik saldırılarda bulundu. Bu süreçte, İran lideri Ali Hamaney’in yanı sıra birçok üst düzey yetkilinin de hayatını kaybettiği bildirildi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırıların süresi hakkında yaptığı açıklamada, başlangıçta dört ila beş hafta süreceğini öngördüklerini ancak bu sürenin uzayabileceğini belirtti. İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari ise, ABD ve İsrail’in saldırılarına karşılık olarak Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını ifade etti.

Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, küresel ticaretin, özellikle petrol taşımacılığının sekteye uğrayabileceği endişelerini artırdı. Bu durum, piyasalarda risk algısının yükselmesine ve önemli dalgalanmalara neden oldu. Jeopolitik gerginlik, savunma ve enerji sektörlerindeki şirketlerin hisselerini artırırken, hava yolu ve turizm sektörlerinde ise satış baskısı gözlemlendi.

New York borsası, Orta Doğu’daki çatışmalara dair endişelerle düşüşle açıldı. Ancak gün içinde yatırımcıların düşüşleri alım fırsatı olarak değerlendirmesiyle karışık bir seyir izleyerek haftanın ilk işlem gününü tamamladı. Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,15 azalarak 48.904,78 puana gerilerken, S&P 500 endeksi yüzde 0,04 artışla 6.881,62 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,36 artarak 22.748,86 puana yükseldi.

Piyasalarda korku endeksi olarak bilinen VIX Endeksi, gün içinde 25’in üzerine çıkarak üç ayın zirvesini gördü, daha sonra 21,5 seviyesine geriledi. Orta Doğu’daki gerilimden en çok etkilenen sektörler arasında, uçuşlarını durduran hava yolu şirketleri yer aldı. Delta’nın hisseleri yüzde 2,2, United Airlines’ın hisseleri yüzde 2,9 ve American Airlines’ın hisseleri yüzde 4,2 değer kaybetti.

Öte yandan, savunma sanayi şirketlerinin hisselerinde ise yükseliş görüldü. Lockheed Martin’in hisseleri yüzde 3,3, RTX’in hisseleri yüzde 4,7, Northrop Grumman’ın hisseleri yüzde 6 ve Kratos Defense & Security Solutions’ın hisseleri yüzde 5,3 değer kazandı. Petrol fiyatlarındaki artışla enerji şirketlerinin hisseleri de yükseldi; Exxon Mobil yüzde 1,1, Chevron yüzde 1,5, ConocoPhillips yüzde 4,2 ve Occidental Petroleum yüzde 2,1 değer kazandı.

Avrupa borsaları ise gün boyunca kayıplarını telafi etmekte zorlandı. Kapanışta Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 1,65 değer kaybıyla 623,36 puana geriledi. İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,2, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,97, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,17 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,42 değer kaybetti. Avrupa’da seyahat ve turizm sektörü, savaşın yayılma endişesiyle en çok etkilenen alan oldu. TUI hisseleri yüzde 9,9, Lufthansa’nın hisseleri ise yüzde 5,2 geriledi.

JPMorgan analisti Harry Gowers, İran merkezli çatışmaların hava yolu şirketlerinin karlılığını tehdit ettiğine dikkat çekti. Uçuş iptalleri, operasyonel aksaklıklar ve artan petrol fiyatlarının yatırımcı iştahını azalttığını vurguladı. Avrupa savunma sanayi hisseleri ise başlangıçta güçlü bir performans sergiledi. Hensoldt yüzde 4,9, Renk yüzde 3,6, BAE Systems yüzde 6,1 ve Leonardo yüzde 2,5 değer kazandı. Ancak Rheinmetall hisseleri, gün içindeki kazançlarını kaybederek kapanışta yaklaşık yüzde 2,2’lik bir düşüşle piyasa ortalamasının altında kaldı.

Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin askıya alınması, navlun fiyatlarında artış ve kapasite daralması beklentisi yarattı. Avrupalı denizcilik şirketlerine olan talep arttı; Hapag-Lloyd’un hisseleri yüzde 6,35, Maersk’in hisseleri ise yüzde 7,61 değer kazandı. Her iki şirket de güvenlik gerekçesiyle Hürmüz Boğazı geçişlerini süresiz olarak durdurduklarını açıkladı. Analistler, Avrupalı yatırımcıların tepkisini temkinli ve ölçülü olarak nitelendirdi ve çatışmanın kısa süreli olacağına dair beklentilerin sürdüğünü ifade etti.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,71 değer kaybederek 13.346,43 puandan kapandı. Güne yüzde 5,32 azalışla 12.987,42 puandan başlayan endeks, daha sonra kayıplarının bir kısmını telafi etti. Ana sektör endekslerinden teknoloji endeksi yüzde 4,4 yükselirken, hizmetler endeksi yüzde 2,7, sanayi endeksi yüzde 2,6 ve mali endeks yüzde 4,7 geriledi. Alt sektör endeksleri arasında yalnızca ticaret ve kimya petrol plastik kazandırdı. Bankacılık endeksi ise yüzde 7,43 ile en çok kaybettiren oldu.

Ulaştırma ve turizm endekslerinde de yüzde 5’in üzerinde düşüşler görüldü. BIST 100 endeksindeki düşüşe rağmen, teknoloji şirketlerinden Altınay Savunma’nın hisseleri yüzde 8,3, ASELSAN’ın hisseleri yüzde 5,6, Gen İlaç’ın hisseleri yüzde 4,9, Petkim’in hisseleri yüzde 3,2 ve Tüpraş’ın hisseleri yüzde 2,9 değer kazandı. Ulaştırma şirketlerinden Türk Hava Yolları’nın hisseleri yüzde 6, Pegasus’un hisseleri yüzde 5,8, Çelebi Hava Servisi’nin hisseleri yüzde 5,7, bankacılık şirketlerinden Türkiye İş Bankası (C)’nin hisseleri yüzde 6,7, Akbank’ın hisseleri yüzde 8,2, Şekerbank’ın hisseleri yüzde 8,2, Garanti BBVA’nın hisseleri yüzde 8,6 ve Yapı Kredi Bankası’nın hisseleri yüzde 8,7 geriledi.