Veliki Park katliamı: İki şüpheli suçlamayı reddediyor
1992’de Saraybosna’daki Veliki Park katliamında sekiz Sırp yedek asker öldürüldü. İki şüpheli suçlamaları reddederken dava hâlâ aydınlatılamadı.
1992’de Saraybosna kuşatmasının ilk günlerinde Veliki Park’ta sekiz Bosnalı Sırp yedek asker öldürüldü. Aradan geçen yıllara rağmen olayın sorumluları kesin biçimde belirlenemedi; cinayetle ilişkilendirilen Nedzad Herenda ile Edvin Jusic ise suçlamaları kabul etmiyor.
Yugoslav Halk Ordusu’na bağlı askerler, 22 Nisan 1992’de Saraybosna’nın batısındaki İlidža’ya giderken Dobrinja’da araçlarının arızalanması üzerine yakalandı. Önce Novi Grad’daki polis merkezine, ardından kent merkezindeki Polis Evi’ne götürülen askerler, binanın karşısındaki Veliki Park’ta silahla öldürüldü. Sekiz askerden yalnızca ikisinin kalıntılarının bir bölümü yıllar sonra Visoko yakınlarındaki toplu mezarda bulundu; diğer altı kişi hâlâ kayıp.
Herenda, o sırada Polis Evi’nde bulunduğunu ve silah seslerini duyduktan sonra dışarı çıktığında infazın sona erdiğini söylüyor. En az dört silahlı kişi gördüğünü belirten Herenda, girişte kendisine askerlerin neden öldürüldüğü sorulunca öfkeyle “Hak ettiklerini buldular” dediğini aktarıyor. Bu sözlerin yıllar sonra kendisinin infaza katıldığı şeklinde yorumlandığını ve hakkında suçlama oluşturduğunu ifade ediyor.
Almanya’da yaşayan Jusic ise olay sırasında Novi Grad bölgesinde görev yapan bir polis keskin nişancısı olduğunu, askerlerin öldürüleceğini anlayınca bir mahkûmun göz bağını çıkarıp ellerini çözmeye çalıştığını belirtiyor. Jusic, bu sırada bacağından vurulduğunu ve kurşunun hâlâ dizinin altında bulunduğunu söylüyor. Herenda’nın olay yerinde olmadığını savunan Jusic, infazda dört ila altı kişinin rol aldığını iddia ediyor.
Çelişkili tanıklıklar davayı gölgeledi
Bosna Hersek savcılığı 2016’da savaş döneminin özel polis komutanı Dragan Vikic, savaş zamanı içişleri bakan yardımcısı Jusuf Pusina ile eski polis yedekleri Nermin Uzunovic ve Mladen Covcic hakkında dava açtı. İddianamede Herenda ve Jusic, ateş açan kişiler arasında gösterildi ancak sanık yapılmadı. Vikic, Pusina, Uzunovic ve Covcic’in tamamı 2022’de beraat etti.
Dava boyunca tanıkların anlatımları birbirinden önemli ölçüde farklılaştı. Bazı tanıklar Herenda’nın sekiz askeri tek başına vurduğunu öne sürerken, diğerleri onu yalnızca olay yerinde gördüklerini söyledi. Jusic’i ateş açarken gördüğünü belirten bir tanık bulunmadı. Bazı ifadelerin baskı altında verildiğinin sonradan söylenmesi ve tanıkların duyduklarıyla gördüklerini birbirinden ayıramaması, delillerin güvenilirliği konusunda soru işaretleri doğurdu.
Herenda’nın 1996’da istihbarat servisi AID mensupları tarafından kaçırılıp dört gün boyunca sorgulandığı ve işkence gördüğü belirtildi. Eski uluslararası savcı Philip Alcock, 2007’de Herenda’nın avukatına gönderdiği yazışmalarda, soruşturmanın onu “muhtemel günah keçisi” olarak gösterdiğini ve gerçek faillerden şüpheyi uzaklaştırmak için hedef alınmış olabileceğini yazdı.
Herenda ile Jusic hakkında 2017’de Interpol kırmızı bülteni çıkarıldı. Hollanda, Herenda’nın adil yargılanmayabileceği ve insanlık dışı muamele riski bulunduğu gerekçesiyle iade talebini reddetti. Almanya da Jusic’i Alman vatandaşı olduğu için teslim etmedi. İki isim, Bosna Hersek’te adil yargılanacaklarına inanmadıklarını söylüyor.
Kayıp askerlerin aileleri adalet bekliyor
Veliki Park katliamında öldürülen sekiz askerin aileleri, onlarca yıl boyunca yakınlarının akıbetini öğrenmeye çalıştı. Ailelere farklı dönemlerde askerlerin serbest bırakıldığı, cesetlerin yakıldığı, cezaevinde tutulduğu veya başka yerlere götürüldüğü yönünde çelişkili bilgiler verildi.
Sırpların çoğunlukta olduğu Sırp Cumhuriyeti’nde 22 Nisan, Saraybosna ve Saraybosna-Romanija bölgesindeki kayıp Sırpları anma günü olarak kabul ediliyor. Öldürülen Stevan Djokanovic’in oğlu Sasa Djokanovic, ailesinin yıllarca naaşları aradığını ancak sonuç alamadığını söyledi. Jusic ise hayatını kaybedenlerin yakınlarıyla görüşmek ve başsağlığı dilemek istediğini belirterek, onları korumayı başaramadığı için üzgün olduğunu ifade etti.









